POLSKIE TOWARZYSTWO BALNEOLOGII I MEDYCYNY FIZYKALNEJ

Numer 3-4-2003

Balneologia Polska Tom XLV 3-4/2003

METODY BALNEOLOGICZNE LECZENIA ŁUSZCZYCY POSPOLITEJ

G. Grzybowski, W. Samborski, R Żaba

STRESZCZENIE
W pracy dokonano analizy efektów balneoterapii w leczeniu łuszczycy pospolitej i porównano z innymi metodami terapii. Mimo, że balneoterapia przynosi ograniczone efekty terapeutyczne, może być proponowana jako alternatywna metoda leczenia łuszczycy w przypadkach przeciwwskazań do fototerapii i leczenia układowego retinoidami, cyklosporyną lub metotreksatem. Balneoterapia z fototerapią wąskim pasmem UVB (311 nm) jest optymalną metodą leczenia sanatoryjnego w przypadku kroplowatej i przewlekłej plackowatej łuszczycy.


ZASTOSOWANIE KRIOTERAPII OGÓLNOUSTROJOWEJ I TERAPII ZMIENNYMI POLAMI MAGNETYCZNYMI W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ

M. Kubacka, G. Cieślar, A. Bilska-URBAN, b. Maciaszek-Łój, A. Stanek, 
A. Mostowy, M. Szyguła, D. Jakubowska, E. Strachota-Gorzycka, A. Sieroń

STRESZCZENIE
Osteoporoza jest jedną z najczęściej występujących chorób tkanki kostnej. Mimo istnienia wielu grup leków wpływających na metabolizm tkanki kostnej wciąż poszukiwane są nowe, alternatywne dla farmakoterapii sposoby leczenia tej jednostki chorobowej. Coraz częściej też sięga się w tej terapii po metody medycyny fizykalnej, a wśród nich po krioterapię ogólnoustrojową i terapię zmiennymi polami magnetycznymi.
Praca przedstawia podstawy teoretyczne oraz możliwości zastosowania metod medycyny fizykalnej w leczeniu osteoporozy. Omówiono mechanizmy komórkowe ich działania na tkankę kostną oraz potencjalny wpływ na proces osteogenezy.


WSPOMAGANIE DZIECI Z PROBLEMAMI WIĘZI SPOŁECZNYCH POLAMI MAGNETYCZNYMI O NISKIEJ INDUKCJI

S. Maria B. Pecyna

 

STRESZCZENIE
W pracy przedstawiono wyniki oddziaływania pól magnetycznych o niskiej indukcji generowanych przez Viofor JPS na wartości amplitud rytmów fal mózgowych (alfa, beta, theta, SMR i delta) zarejestrowanych w trybie RT systemem ProComp+/BioGraph V2.1 z odprowadzeń F3-C3 i F4-C4. Badania wykonano u 94 dzieci z autyzmem w przedziale wiekowym 2-10 lat w Pracowni Zakładu Psychologii Klinicznej i Psychofizjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.
Z dokonanych analiz statystycznych wynika, że pola magnetyczne o niskiej indukcji aktywizują bioelektryczną czynność zobrazowaną pięcioma rytmami fal w kierunku relaksacji organizmu, lepszej koncentracji uwagi i większej pojemności pamięciowej oraz zwiększają dojrzałość komórek mózgowych, a tym samym przyspieszają psychofizjologiczny rozwój dzieci obarczonych autyzmem i ich świadome psychiczne działanie.

MEDYCYNA FIZYKALNA I REHABILITACJA W LECZENIU CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW

Włodzimierz Kuliński

STRESZCZENIE
Przedstawiono etiopatogenezę choroby zwyrodnieniowej stawów oraz rolę, jaką odgrywa fizjoterapia i rehabilitacja w jej leczeniu. Dokonano przeglądu metod fizykalnych, które są wykorzystywane w terapii. Autor ukazuje doświadczenia własne z wieloletniej pracy z ta grupą chorych. Fizjoterapia jest podstawową metodą poprawiającą jakość życia chorych, pozwalając jednocześnie uniknąć objawów ubocznych, które powoduje przewlekła farmakoterapia.

Ocena frakcji wyrzutowej lewej komory serca u pacjentów z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa poddanych krioterapii ogólnoustrojowej.

L. Jagodziński, G. Cieślar, A.Stanek, M. Puszer, A. Bilska, B. Wiśniewska, 
E. Romuk, B. Skrzep-Poloczek, E. Binkner, A. Sieroń


STRESZCZENIE
Celem pracy była ocena wpływu temperatur kriogenicznych stosowanych ogólnoustrojowo na frakcję wyrzutową lewej komory serca u chorych z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa, bez obciążeń ze strony układu krążenia. Badaniem objęto 7 mężczyzn z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa , którzy zostali poddani codziennym 2 minutowym zabiegom krioterapii ogólnoustrojowej w temperaturze - 130 o C z następującą po nich kinezyterapią. Z badania wykluczono pacjentów z obciążającym wywiadem w kierunku schorzeń mogących mieć wpływ na wartość frakcji wyrzutowej lewej komory serca EF oraz zażywających leki modyfikujące wydolność układu krążenia. W dniu poprzedzającym cykl zabiegów krioterapii oraz w pierwszym dniu po jego zakończeniu u chorych wykonywano badanie ultrasonokardiograficzne z oceną frakcji EF. Nie wykazano znamiennych różnic średniej wartości EF przed cyklem krioterapii ogólnoustrojowej (50,16%) w porównaniu z odpowiednią wartością po jego zakończeniu (50,83%). Uzyskane wyniki potwierdziły że, długotrwałe stosowanie krioterapii ogólnoustrojowej nie wpływa w istotny sposób na zachowanie się EF u chorych bez istotnych patologii układu krążenia oraz że metoda ta może być bezpiecznie stosowana również u chorych z nieznacznie zmniejszoną frakcją wyrzutową lewej komory serca, bez ewidentnych klinicznych objawów niewydolności układu krążenia.


OCENA ZACHOWANIA SIĘ UKŁADU WEGETATYWNEGO POD WPŁYWEM KRIOTERAPII OGÓLNOUSTROJOWEJ NA PODSTAWIE ANALIZY WYBRANYCH PARAMETRÓW ZMIENNOŚCI RYTMU ZATOKOWEGO

L Jagodziński, G. Cieślar, A.Stanek, M. Puszer, A. Bilska, B. Wiśniowska, E. Romur, B. Skrzep-Poloczek, E. Birkner, A .Sieroń,

STRESZCZENIE
Celem pracy była ocena wpływu krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność układu wegetatywnego na podstawie analizy wybranych parametrów zmienności rytmu zatokowego u chorych z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Badaniem objęto 7 mężczyzn z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa, którzy zostali poddani 10 codziennym, 2-minutowym zabiegom krioterapii ogólnoustrojowej w temperaturze -130o C z następującą po nich kinezyterapią. Z badania wyłączono chorych z obciążającym wywiadem w kierunku chorób układu krążenia i hormonalnego. W dniu poprzedzającym cykl zabiegów krioterapii oraz w pierwszym dniu po jego zakończeniu u chorych wykonywano rejestrację rytmu zatokowego, przy czym w przypadku większości parametrów analizy czasowej wzrost ten wykazywał znamienność statystyczną. Z kolei analiza spektralna wykazała nieznamienny statystycznie wzrost mocy widma we wszystkich analizowanych zakresach częstotliwości. Uzyskane wyniki przemawiają za korzystnym wpływem krioterapii ogólnoustrojowej na procesy adaptacyjne układu wegetatywnego.

FIZJOTERAPIA W LECZENIU OPARZEŃ TERMICZNYCH SKÓRY

H. Tomczak, W. Nyka

STRESZCZENIE
Celem doniesienia jest przedstawienie klinicznej analizy kształtowania się blizny po oparzeniu termicznym skóry u chorych, u których stosowano kinezyterapię, fizykoterapię i presoterapię.
Materiał stanowiły 133 osoby w wieku 13-46 lat, u których na skutek pożaru doszło do oparzenia IIo i IIIo głównie twarzy, rąk i tułowia (1-37? TBSA). Metoda: u pacjentów równocześnie z leczeniem chirurgicznym wdrożono rehabilitację, w czasie której stosowano zabiegi fizykalne, ćwiczenia i masaż, a w późniejszym okresie terapię uciskową. Dokumentowano proces gojenia przez ocenę jakości blizny oraz jej wpływu na zakres ruchu.
Omówienie wyników dotyczy analizy klinicznej 492 blizn, z których większość goiła się z przerostem różnego stopnia. Obecnie jako jedną z najważniejszych przyczyn powstawania blizny przerostowej uważa się nadmierną kolagenogenezę indukowaną między innymi zwiększoną podażą tlenu. Fakt ten powinien być zawsze uwzględniany przy zlecaniu zabiegów fizykalnych. Presoterapia powoduje anemizację powierzchownych warstw skóry, niwelując efekt przekrwienia towarzyszący wielu zabiegom fizykalnym.

WARTOŚĆ USPRAWNIANIA UZDROWISKOWEGO W KOMPLEKSOWYM PROGRAMIE LECZENIA NIESTABILNOŚCI STAWÓW RZEPKOWO-UDOWYCH

K. Modrzewski, K. Gawęda, J.Patoła

STRESZCZENIE
W Lubelskiej Klinice Ortopedii Traumatologii i Rehabilitacji w okresie od 1998 do 2002 r operowano 43 osoby (50 kolan) z powodu zaburzeń toru ruchu i podwichnięć rzepki. W okresie pooperacyjnym unieruchamiano kończynę w wyproście kolana przez 506 tygodni. Z wczesnego leczenia uzdrowiskowego tzn.6-10 tygodni po operacjach skorzystało 31 osób z opóźnionego za s 2. Usprawniania w Szpitalu Uzdrowiskowym w Iwoniczu zdroju nie stosowano u 12 pozostałych chorych. W sanatorium we wczesnym okresie pooperacyjnym nastąpiła poprawa zakresu zginania kolan o 30 0 - 70 0 uzyskano pełny wzrost wszystkich stawów kolanowych, a różnica obwodów ud zmniejszała się o około 1 cm. Poprawy nie odnotowano u osób leczonych po upływie dłuższego czasu od operacji. Sprawność kolan 12 chorych leczonych w warunkach domowych powracała wolniej. Wynik końcowy leczenia oceniany 6-12 miesięcy po operacjach nie różnił się jednak u osób po leczeniu sanatoryjnym i usprawnianych w domu. Wskazaniem do leczenia uzdrowiskowego po operacjach naprawczych stawów rzepkowo-udowych pozostaje zatem interwencja połączona z wycięciem rzepki lub naprawą jej okrywy chrzęstnej, przekroczony wiek 30 lat oraz ostrożność lub nadmierne obawy przed rozpoczęciem ćwiczeń lub zwiększeniem ich zakresu.


OCENA SKUTECZNOŚCI JONOFOREZY Z PRZECIWREUMATYCZNEGO ŻELU BOROWINOWEGO W OBJAWOWYM LECZENIU ZESPOŁU BOLESNEGO BARKU I CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWU KOLANOWEGO

Z. Ziąber, R. Duda

STRESZCZENIE
Celem pracy była ocena, czy przeciwreumatyczny żel borowinowy opracowany przez dr. R. Dudę jonoforezy spod ujemnej elektrody wywiera korzystne działanie lecznicze u chorych z zespołem bolesnego barku (zbb) i chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. Przeciwreumatyczny żel borowinowy (pżb) zastosowano u 46 chorych z zbb i 42 chorych z gonartozą. U wszystkich badanych chorych w obu grupach wykonano 12 zabiegów jonoforezy z pżb. Czas trwania zabiegu wynosił 12 min przy natężeniu 12mA/cm2.
Po leczeniu uzyskano w grupie chorych z zbb istotne statystycznie zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawę funkcjonalności stawów, co objawiało się zwiększeniem ruchomości stawu barkowego.
U chorych z gonartrozą również istotnie zmniejszyło się natężenie bólu w stawach kolanowych oraz obrzęki, zwiększył się także zakres ruchomości. Ponadto leczenie wpłynęło pomyślnie na poprawę zdolności lokomocyjnych chorych.
Preparat nie wywołuje objawów alergicznych skóry, nie zaostrza objawów klinicznych leczonych stawów oraz nie zanieczyszcza skóry i bielizny chorego.


WARUNKI BIOKLIMATYCZNE SZCZAWNA ZDROJU

T. Kozłowska - Szczęsna, B. Krawczyk

STRESZCZENIE
W pracy przedstawiono cechy charakterystyczne bioklimatu Szczawna Zdroju wyróżnione na podstawie danych z miejscowego posterunku meteorologicznego za okres 1971-1990. Analizowano warunki solarne, termiczne, wilgotnościowe i wietrzne uzdrowiska, a także panujące tu warunki biotermiczne (tab.1). Średnie wieloletnie wartości elementów meteorologicznych były odnoszone do norm dla uzdrowisk Europy Środkowej. Na podstawie danych z okresu 1993-2001 (tab.2) omówiono warunki aerosanitarne uzdrowiska (opad pyłu, stężenie pyłu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu). Oceniono również warunki biotermiczne uzdrowiska na podstawie następujących wskaźników odczucia ciepła i obciążenia cieplnego: WCI (wskaźnik ochładzania wiatrem) dla półrocza chłodnego (XI-IV) oraz HSI (wskaźnik stresu cieplnego) dla okresu V-X (tab.3). Zwrócono także uwagę na zróżnicowanie lokalne bioklimatu uzdrowiska.


KRYTERIA OCENY BIOKLIMATU UZDROWISK
B. Krawczyk

STRESZCZENIE
W pracy zwrócono uwagę na działanie bodźców atmosferycznych na człowieka (tab.1). Bodźce te można ująć w trzy podstawowe zespoły: bodźce fizyczne, a wśród nich radiacyjne, termiczno-wilgotnościowe, mechaniczne, elektryczne i akustyczne (tab.2); bodźce chemiczne (jakości powietrza) i bodźce biologiczne (organiczne). Omówiono główne kryteria oceny warunków bioklimatycznych uzdrowisk z punktu widzenia przydatności tych warunków do leczenia klimatycznego. Stopień bodźcowości klimatu każdego uzdrowiska można określić na podstawie częstości występowania progowych wartości tych elementów meteorologicznych, które składają się na bodźce fizyczne. Wartości te należy odnosić do norm bioklimatycznych dla uzdrowisk Europy Środkowej (tab.3). Jako przykład szczegółowej charakterystyki bioklimatu uzdrowisk polskich z punktu widzenia stopnia bodźcowości klimatu wybrano 7 uzdrowisk zróżnicowanym pod względem fizycznogeograficznym, usytuowanych w różnych regionach bioklimatycznych Polski (tab.4)


ZDROJOWISKO MINERALNE TRZEBINA KOŁO PRUDNIKA NA PRZEŁOMIE XIX i XX WIEKU

M. Migała, J. Migała

STRESZCZENIE
Na Śląsku Opolskim w XIX i na początku XX wieku istniały cztery uzdrowiska: Grabin, Zdrój Henryka, Głuchołazy oraz Trzebina. Zdrój w Trzebini, podobnie jak uzdrowisko Głuchołazy, przetrwał najdłużej, ponieważ do 1945r.. Celem pracy jest przedstawienie dziejów uzdrowiska Trzebina oraz przybliżenie sylwetek pracujących tam lekarzy.
Zdrój ten nigdy nie uzyskał standardu kąpieliska o światowym rozgłosie. Mimo, że odstawał nieco od słynnych dziś uzdrowisk i był uznawany za dobry jedynie ,,dla sów i filozofów" ,,cichy" kurort, to jednak przez ponad 100 lat odpowiadał stawianym mu wymaganiom. Z biegiem czasu wymagania te zmieniły się, z czym kąpielisko w Trzebini nie potrafiło sobie poradzić. Przyglądając się jednak historycznemu rodowodowi tego kurortu, trudno nie oprzeć się wrażeniu, że miał on ogromny wpływ na powstawanie i rozwój pozostałych uzdrowisk na Górnym Śląsku, a zwłaszcza w jego subregionie- Śląsku Opolskim.


NIEDOSZŁA KATEDRA BALNEOLOGII W WYDZIALE LEKARSKIM UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO

A.Kierzek

STRESZCZENIE
Przedstawiono działania Edwarda Szczeklika (1898-1985) i Antoniego Falkiewicza (1901-1077) zmierzające do utworzenia na Uniwersytecie Wrocławskim po drugiej wojnie światowej katedry balneologii. W skrócie ukazano stan balneologii polskiej w ostatnich dekadach XIX wieku i na początku XX stulecia oraz rolę Edwarda Korczyńskiego-Sasa (1844-1905) i Ludomira Korczyńskiego-Sasa (1867-1936) w powstawaniu tej nowej gałęzi medycyny.

KONTAKT

Polskie Towarzystwo Balneologii i Medycyny Fizykalnej
Zarząd Główny
ul. Leśna 3
87-720 Ciechocinek

tel/fax: 54 283 39 45 lub tel. 54 283 39 15
NIP 891-14-16-614
Nr konta BZ WBK o/ Ciechocinek 66 1500 1780 1217 8001 4444 0000