POLSKIE TOWARZYSTWO BALNEOLOGII I MEDYCYNY FIZYKALNEJ

Numer 2-2006

Balneologia Polska 2/ 2006

Wpływ ćwiczeń oddechowych na wskaźniki spirometryczne u pacjentów we wczesnym okresie po wybranych zabiegach kardiochirurgicznych
ROMUALDA MUCHA, JAROSŁAW PASEK, ALEKSANDER SlEROŃ
z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Bytomiu,
Szpital Specjalistyczny nr 2 w Bytomiu
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. dr h.c. Aleksander Sieroń

Streszczenie
Wstęp: Celem pracy było określenie wpływu przeprowadzonych ćwiczeń oddechowych w ramach rehabilitacji kardiologicznej na parametry pojemności życiowej płuc (VC) i maksymalnej pojemności wydechowej 1-sekundowej (FEV1) u pacjentów po zabiegach kardiochirurgicznych.
Materiał i metody: Badaniami objęto 29 osób kobiet i mężczyzn, w tym 21 po CABG i 8 po wymianie zastawki aortalnej, ze stopniem wydolności fizycznej II/III w/g NYHA. Analizowaną grupę poddano pomiarom spirometrycznym, wykorzystując do tego aparat ASPEL A4 AS CARD. Pomiary przeprowadzone zostały w momencie przekazania pacjentów z Kliniki Kardiochirurgii do Kliniki Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w celu rehabilitacji (tj. w 7 dobie od zabiegu - badanie pierwsze) oraz po przeprowadzonej 10-dniowej rehabilitacji (pomiar drugi).Ocenę statystyczną przedstawiono w postaci średnich i odchyleń standardowych. Istotność różnic zmiennych ciągłych analizowano wg testów Wilcoxona. Za znamienne przyjęto różnice, dla których p<0,05.
Wyniki: Wydolność oddechowa usprawnianych osób po zabiegach kardiochirurgicznych uległa znacznej poprawie w stosunku do parametrów przy przyjęciu do Kliniki. W badaniu spirometrycznym przeprowadzonym po 10-dniowej rehabilitacji oddechowej (w porównaniu z badaniem wyjściowym), stwierdzono poprawę u 82% badanych pacjentów. W prezentowanym badaniu uzyskano wzrost parametrów (odpowiednio: 16% VC i 18% FEV1) w całej badanej grupie.
Wnioski: Ćwiczenia oddechowe w ramach rehabilitacji kardiologicznej są skuteczną metodą postępowania rehabilitacyjnego, co można wykazać badaniem spirometrycznym.

Obciążenie dziedziczne występowaniem otyłości i cukrzycy u chorych z otyłością ogromną

JACEK CHOJNOWSKI, IRENA PONIKOWSKA, IWONA SZCZAWIŃSKA, JOANNA JARKIEWICZ-TRETYN
Katedry i Zakładu Balneologii i Medycyny Fizykalnej Collegium Medicum w Bydgoszczy,
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Uzdrowiskowy Szpital Kliniczny w Ciechocinku
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Irena Ponikowska
Poradni Genetyki Nowotworów w Toruniu
Kierownik Poradni: dr n. med. Joanna Jarkiewicz-Tretyn

Streszczenie
Celem badania była ocena występowania rodzinnego cukrzycy i otyłości u chorych z otyłością ogromną. Przebadano grupę 100 osób: 61 kobiet i 39 mężczyzn z BMI przekraczającym 40 kg/m2. Średni wiek badanych wynosił 50,9 lat ± 10,5, średnie BMI 46,3 kg/m2 Wśród badanych 58 (58%) osób miało cukrzycę typu 2. Dla każdego badanego wypełniono kwestionariusz określający występowanie otyłości i cukrzycy w czterech pokoleniach rodziny: dziadków, rodziców, rodzeństwa i dzieci. Wśród badanych u 94% występowała otyłość w rodzinie, otyłość we wszystkich pokoleniach występowała u 6% badanych, w trzech, dwóch i jednym pokoleniu odpowiednio u 64/22/2% badanych. Dodatni cukrzycowy wywiad rodzinny miało 60% badanych, nie było osób, u których stwierdzono by występowanie cukrzycy we wszystkich czterech pokoleniach. W trzech, dwóch, jednym pokoleniu odpowiednio cecha występowała u 6/26/28% badanych. Tak duże rodzinne obciążenie otyłością (u 70% w trzech lub więcej pokoleniach) wśród chorych z otyłością ogromną sugeruje, że w tej grupie chorych nie tylko wysokokaloryczna dieta, ale również czynniki genetyczne mają duży wpływ na rozwój otyłości. Również dodatni wywiad rodzinny 60% badanych w kierunku cukrzycy świadczy o dużym znaczeniu czynników genetycznych w występowaniu cukrzycy.

Wpływ wolnozmiennego pola magnetycznego systemem VIOFOR JPS na zachowanie się parametrów ciśnienia tętniczego krwi osób z nadciśnieniem tętniczym
JAROSŁAW PASEK, ROMUALDA MUCHA, JOANNA GMYREK, ALEKSANDER SlEROŃ
z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Bytomiu,
Specjalistyczny Szpital nr 2 w Bytomiu
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. dr h.c. Aleksander Sieroń

Streszczenie
Wprowadzenie: Celem pracy było określenie wpływu wolnozmiennego pola magnetycznego w czasie 10 standardowych zabiegów magnetostymulacji na zachowanie się parametrów ciśnienia tętniczego krwi pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz porównanie uzyskanych wyników z grupą placebo. Obserwowano również, jakim zmianom ulegają badane parametry podczas stosowania kolejnych zabiegów terapii.
Materiał i metody: Autorzy ocenili wpływ terapii wolnozmiennym polem magnetycznym 60-osobowej grupy pacjentów w wieku od 39 do 75 lat (średnio 55,2), z chorobą nadciśnieniową ll° wg WHO. Czynnej emisji pola magnetycznego poddano 40-osobową grupę pacjentów, natomiast 20-osobową w tym samym przedziale wiekowym z nadciśnieniem tętniczym ll° wg WHO poddano efektowi placebo.
Wyniki: Analiza wyników pozwala wskazać na hipotensyjny wpływ zabiegów magnetostymulacji w badanej grupie w stosunku do grupy kontrolnej zarówno w parametrach ciśnienia skurczowego jak i rozkurczowego. Otrzymane wyniki całej terapii osób poddanych zabiegom magnetostymulacji, wykazują wysoką znamienność statystyczną.
Wnioski: Słuszne wydaje się zastosowanie terapii wolnozmiennym polem magnetycznym jako uzupełnienie i wsparcie leczenia farmakologicznego w celu obniżenia wartości parametrów ciśnienia tętniczego u pacjentów z chorobą nadciśnieniową

Efekty kontrolowanego treningu fizycznego w grupie pacjentów z prewencji rentowej ZUS z chorobą niedokrwienną serca i nadciśnieniem tętniczym
JOANNA SZYKOWSKA-STYCZYRZ
z Oddziału Rehabilitacji Kardiologicznej, Zespół Uzdrowisk Kłodzkich S.A. z siedzibą w Polanicy Zdroju Ordynator Oddziału: dr n. med. Joanna Szykowska-Styczyrz

Streszczenie
Pozytywne efekty rehabilitacji kardiologicznej z elementami prewencji wtórnej są rekomendowane zarówno przez Amerykańskie, Europejskie i Polskie Towarzystwa Kardiologiczne jako najbardziej skuteczna metoda ograniczenia występowania ostrych incydentów ze strony układu sercowo-naczyniowego.
W przedstawionej pracy, w grupie 233 pacjentów z prewencji rentowej ZUS, z chorobą niedokrwienną serca i nadciśnieniem tętniczym o różnym stopniu zaawansowania choroby, prowadzono kontrolowany systematyczny trening fizyczny przez trzy tygodnie. Program ćwiczeń fizycznych został odpowiednio dobrany w zależności od stopnia wydolności fizycznej układu krążenia. Badania The American Heart Association (AHA) wykazały, że w dalszym etapie rehabilitacji kardiologicznej uzyskuje się 26% redukcji śmiertelności ze strony układu sercowo-naczyniowego. Omówiono przebieg prowadzonego treningu w badanej grupie oraz efekty końcowe w postaci subiektywnej poprawy kondycji fizycznej i samopoczucia psychicznego, co w konsekwencji doprowadziło do poprawy jakości życia i zwiększonej aktywności 
społeczno-zawodowej. Uzyskane w pracy własne wyniki zachęcają do systematycznego prowadzenia tej formy rehabilitacji w grupie pacjentów z chorobą niedokrwienną
serca i nadciśnieniem tętniczym.

Wybrane wskaźniki antropometryczne u otyłych byłych sportowców
IWONA SZCZAWIŃSKA, lRENA PONIKOWSKA, JACEK CHOJNOWSKI, TERESA GRABOWSKA
z Katedry i Zakładu Balneologii i Medycyny Fizykalnej Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Uzdrowiskowy Szpital Kliniczny w Ciechocinku Kierownik Katedry: prof. dr hab. Irena Ponikowska

Streszczenie
Istotnym celem w leczeniu otyłości jest jej odpowiednie zdiagnozowanie i wyznaczenie właściwych dla każdego pacjenta norm wagowych, co sprawia duże trudności w szczgólnej grupie otyłych pacjentów, którzy w wyniku uprawianego wyczynowo sportu, czy też wykonywania ciężkiej pracy fizycznej mają relatywnie dużą masę mięśniową w porównaniu do osób mało aktywnych fizycznie. Celem naszej pracy było zbadanie różnic pomiędzy wybranymi cechami antropometrycznymi i proporcjami składu masy ciała u byłych sportowców w porównaniu z osobami otyłymi nie prowadzącymi aktywnego trybu życia. Otyłych byłych sportowców podzielono na trzy grupy zależnie od stopnia otyłości i odpowiadające im grupy kontrolne. U badanych chorych pomierzono wybrane wskaźniki antropometryczne istotne przy określaniu otyłości oraz określono skład masy ciała metodą bioimpedacji elektrycznej. We wszystkich grupach badawczych uzyskano zmiany proporcji składu masy ciała w kierunku zwiększenia beztłuszczowej masy ciała w porównaniu z osobami nieaktywnymi fizycznie. Wyznaczono własny wskaźnik mięśniowo-tłuszczowy (MT) pomocny przy określaniu stopnia otłuszczenia ciała. Inne badane wskaźniki antropometryczne okazały się nieprzydatne do różnicowania obu grup otyłości.

Próba weryfikacji subiektywnych objawów u chorych z chorobą zwyrodnieniową stawów biodrowych poddanych kinezyterapii
PRZEMYSŁAW LISIŃSKI, JOANNA ANDRZEJEWSKA, WŁODZIMIERZ SAMBORSKI
z Kliniki Fizjoterapii, Reumatologii i Rehabilitacji Akademii Medycznej w Poznaniu Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Włodzimierz Samborski

Streszczenie
Obserwuje się wzrost liczby rozpoznanych przypadków choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych. Z uwagi na przewlekle postępujący charakter tej choroby pojawia się problem skutecznego jej leczenia. Wiadomo bowiem, że rehabilitacja chorych z chorobą zwyrodnieniową stawów biodrowych powinna być ciągła. Celem pracy było określenie skuteczności kinezyterapii w tej konkretnej jednostce chorobowej. Za wykładnik skuteczności prowadzonego leczenia usprawniającego przyjęto zwiększenie zakresu ruchu w stawach biodrowych oraz zmniejszenie intensywności odczuwanego bólu. Dodatkowo zbadano występowanie ewentualnych związków pomiędzy zwiększeniem zakresu ruchu a odczuciami chorych.
Grupę badaną stanowiło 50 chorych z chorobą zwyrodnieniową stawów biodrowych ustaloną według kryteriów ACR. Chorzy przez 20 dni wykonywali ćwiczenia zwiększające zakres ruchu w stawach biodrowych prowadzone w odciążeniu.
Parametrem umożliwiającym ocenę efektywności stosowanej terapii był pomiar zakresu ruchu we wszystkich płaszczyznach z zastosowaniem goniometru przed i po terapii oraz określenie nasilenia bólu odczuwanego w odniesieniu do całego dnia przy użyciu 4-stopniowej skali numerycznej (O - brak bólu, 1 - niewielki ból, 2 - umiarkowany ból, 3 - silny ból).
Uzyskane wyniki wskazują na istotną statystycznie poprawę zakresu ruchu we wszystkich płaszczyznach po 20 dniach wykonywania ćwiczeń oraz na zmniejszenie nasilenia odczuwanego bólu. Zastosowana metoda badania współczynnika korelacji według Spearmana nie wykazała korelacji między przedstawionymi wynikami leczenia.
Obiektywizacja skuteczności działania przeciwbólowego metod kinezyterapeutycznych wymaga dalszych badań.


Bodźcowość klimatu środkowej części Niziny Szczecińskiej
BOŻENA MICHALSKA, AGNIESZKA MĄKOSZA
Katedry Meteorologii i Klimatologii Akademii Rolniczej w Szczecinie .ierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. Bożena Michalska

Streszczenie
W pracy wykorzystano dobowe wartości (z godz.13.00) temperatury powietrza i prędkości wiatru z okresu 1958-1993, ze stacji agrometeorologicznej w Lipkach k. Stargardu Szczecińskiego (?53°21 , ?14°58, Hs 30 m n.p.m.), położonej w centralnej części Niziny Szczecińskiej. Klimat odczuwalny badanego terenu oceniono na podstawie wielkości ochładzającej H - czyli wskaźnika biometeorologicznego, który ujmuje łączne działanie na człowieka temperatury powietrza i prędkości wiatru. Do ceny odczucia cieplnego zastosowano 8-przedziałową skalę S. Petrovic'a i Kacvinsky'go od wartości H <210 W-m2 (,,upalnie") do - H >2100 W-m2 ("nieznośnie zimno i wietrznie"). Warunki termiczne zbadano również za pomocą bezwymiarowych wskaźników odczuwalności cieplnej K? i Kz, które pośrednio informują o obciążeniu mechanizmów termoregulacyjnych człowieka. W pracy scharakteryzowano przebieg średnich oraz ekstremalnych wartości H w przekroju wieloletnim, częstość pojawiania się różnych przedziałów odczucia cieplnego oraz trendy zmian wskaźnika H. Największe przeciętne ochładzanie występuje w styczniu (1356 W-m2), a najmniejsze w sierpniu (595 W-m'2). Dni z odczuciem cieplnym ,,chłodno" występowały z największą częstością (31,3%) w ogólnej liczbie dni w roku, a dni "upalne" - z najmniejszą (0,8%). wieloletnie trendy czasowe wskaźnika H wykazują rosnącą liczbę dni "gorących" i malejącą dni "chłodnych". Bioklimat centralnej części Niziny Szczecińskiej oceniono jako łagodnie bodźcowy od maja do września, kiedy przeważa liczba dni komfortowych i umiarkowanie bodźcowy od listopada do marca - z przewagą dni z dyskomfortem zimnym. Kwiecień i październik to miesiące przejściowe, w których największą częstość mają dni "chłodne".

 

Historia i rozwój badań chemicznych wód leczniczych i borowin w Polsce
KRYSTYNA CZAJKA
z Państwowego Zakładu Higieny, Zakładu Tworzyw Uzdrowiskowych Kierownik Zakładu: dr Teresa Latour

Streszczenie
Przedstawiono chronologicznie postęp w dziedzinie chemii surowców naturalnych w Polsce począwszy od pierwszych opracowań dr Oczki (XVI wiek) nazywanego ojcem balneologii. Intensywniejszy rozwój tej dziedziny, a zwłaszcza prac nad oddziaływaniem wód leczniczych na organizm człowieka rozpoczął się dopiero w XIX wieku. W publikowanych w tym okresie pracach opisywano również działanie terapeutyczne niektórych składników różnych rodzajów wód. Do najbardziej aktywnych ośrodków należały wówczas centra naukowe w Warszawie, Lwowie, Krakowie i Poznaniu. Zacytowano przykłady analiz wód mineralnych pochodzące z lat 1807 i 1906 oraz borowiny z roku 1878.

Wybrane aspekty bioklimatu Pomorza

MAREK CHABIO
z Katedry Ekologii Morza i Ochrony Środowiska, Akademii Rolniczej w Szczecinie Kierownik Katedry: prof. dr hab. Juliusz Chojnacki

Streszczenie
W pracy przedstawiono ocenę warunków bioklimatycznych Pomorza w oparciu o własną typologię pogody, uwzględniającą cieplne, estetyczne i fizyczne aspekty klimatu. Takie podejście pozwoliło na wskazanie specyficznych cech bioklimatycznych wybrzeża i Pojezierza Pomorskiego.
Pomorze charakteryzuje się stosunkowo wysoką przestrzenno-czasową zmiennością warunków bioklimatycznych. Im niższa temperatura, tym wyższa prędkość wiatru, a w konsekwencji większa ilość dni z pogodą charakteryzowaną jako zimny dyskomfort (grupa D2-F2), co jest kompensowane przez mniejszą gęstość chmur wiosną i latem. Obszar Pojezierza Pomorskiego charakteryzuje się stosunkowo dużą ilością dni (od maja do sierpnia) z pogodą charakteryzowaną jako gorący dyskomfort (grupy D1-F1) z przekraczającą 14°C. W sierpniu wskazuje się również, że w połowie wszystkich dni w roku, pogoda oceniana jest jako bardzo korzystna (A) lub korzystna (B).

 

Charakterystyka własności fizycznych pola magnetycznego niskiej częstotliwości w biologicznym oddziaływaniu na organizmy żywe

ELŻBIETA ClEJKA, ANNA GORĄCA, BOGUSŁAWA KOWACKA, BEATA SKIBSKA
z Katedry Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Zakładu Fizjologii Krążenia,
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Dariusz Nowak

Streszczenie
Pole magnetyczne warunkuje przebieg wielu procesów życiowych organizmów żywych. Stosowane jest ono w terapii jako magnetoterapia. Efekty terapeutyczne uwarunkowane są biologicznym oddziaływaniem pola magnetycznego, a wynika ono z własności fizycznych tego pola. Zjawiska magnetyczne występujące w tkankach wynikają z oddziaływania siły Lorentza, indukowania efektu Halla oraz indukowania zmiennego napięcia w strukturach organizmów żywych

KONTAKT

Polskie Towarzystwo Balneologii i Medycyny Fizykalnej
Zarząd Główny
ul. Leśna 3
87-720 Ciechocinek

tel/fax: 54 283 39 45 lub tel. 54 283 39 15
NIP 891-14-16-614
Nr konta BZ WBK o/ Ciechocinek 66 1500 1780 1217 8001 4444 0000