POLSKIE TOWARZYSTWO BALNEOLOGII I MEDYCYNY FIZYKALNEJ

Numer 3-2006

Balneologia Polska 3 2006


Poszukiwania badawcze z ostatniego 40-lecia nad działaniem leczniczym wód siarczkowych w Busku Zdroju (1965-2005)
KAZIMIERZ KUCHARSKI, JACEK KUCHARSKI, JUSTYNA ŚLIWIŃSKA

Streszczenie
Przegląd prac badawczych z lat 1965-2005 z Buska Zdroju na temat leczenia wodami siarczkowymi. Dotyczą one schorzeń reumatycznych, wpływu na nieprawidłową gospodarkę lipidową, na wzrost poziomu siarki, selenu, grup SH we krwi u tych pacjentów. Wykazano też wpływ na poziom Fe, Cu, Rb i Pb we krwi. W doświadczeniach na szczurach i królikach w podawaniu sondą dożołądkową i dożylnie octanu ołowiu i azotanu ołowiu, a następnie po podaniu dożołądkowo wody siarczkowej stwierdzono, że działa ona normalizujące na obraz krwi i funkcje wątroby. Badano wpływ kąpieli na układ immunologiczny i możliwość monitorowania tą drogą efektu leczenia balneologicznego w schorzeniach naczyń. W ostatnim 10-leciu oceniono pozytywnie wpływ wody siarczkowej na wskaźniki obrony antyoksydacyjnej i peroksydacji lipidów.
Słowa kluczowe: woda siarczkowa, biopierwiastki, grupy SH, intoksykacja ołowiem u zwierząt, układ immunologiczny, obrona antyoksydacyjna, gospodarka lipidową, wolne rodniki ,zapalenie, miażdżyca, radioterapia

 

Rola hiperbarii tlenowej w leczeniu chirurgicznym troficznych owrzodzeń podudzi spowodowanych przewlekłą niewydolnością żylną
MAREK KAWECKI , ALEKSANDER SlEROŃ, JUSTYNA GLIK, MARIUSZ NOWAK, BOŻENA SZYMAŃSKA, GRZEGORZ KNEFEL

Streszczenie
Częstość występowania owrzodzeń żylnych szacowano w ostatnim 20-leciu ubiegłego stulecia na 0,14- 0,18-1,0% populacji, choruje na nie trzy razy więcej kobiet niż mężczyzn, u połowy chorych owrzodzenie utrzymuje się dłużej jak 9 miesięcy, a u 2/3 obserwowane są nawroty po leczeniu.
W 1917 roku Homans postawił hipotezę związku przekrwienia biernego w układzie żylnym z owrzodzeniem troficznym podudzi w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej.
Zastój krwi żylnej prowadził do niewystarczającego utlenowania tkanek, czego efektem miało być trudno gojące się owrzodzenie. W okresie prawie 100 ostatnich lat wielu badaczy podejmowało ten temat, hipotezy Homansa nie wykluczono, znaleziono jednak wiele dowodów klinicznych na jej niedoskonałość. Problem patogenezy troficznych owrzodzeń podudzi w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej nie jest do końca wyjaśniony, nie ma jednak wątpliwości, że kluczowym elementem gojenia się rany jest wystarczająca podaż tlenu.
Celem pracy jest przedstawienie wyników leczenia chirurgicznego owrzodzeń troficznych podudzi wspomaganego tlenoterapią hyperbaryczną.
Materiał stanowi 52 chorych , 18 mężczyzn i 34 kobiety, hospitalizowanych w CŁO, w latach 2002-2003. W tym samym czasie w kontroli ambulatoryjnej po zabiegu lub w trakcie przygotowań do leczenia chirurgicznego pozostawało dalsze 61 chorych.
Po ogólnym i miejscowym przygotowaniu do zabiegu operacyjnego chorych poddawano tlenoterapii hyperbarycznej, którą kontynuowano po wykonaniu wolnego przeszczepu skóry pośredniej grubości.
Operowano 46 chorych z tej grupy (88,46%), zdyskwalifikowano do leczenia chirurgicznego 6 (11,53%).
W grupie leczonych chirurgicznie i w komorze hyperbarycznej całkowite wygojenie owrzodzenia po pierwszym zabiegu stwierdzono u 43 chorych (93,4%).
Wnioski:
1. Chirurgiczne leczenie troficznego owrzodzenia wspomagane tlenoterapią hyperbaryczną może poprzedzać zabieg na układzie żylnym kończyn.
2. Tlenoterapią hyperbaryczną jest skuteczną metodą wspomagającą leczenie owrzodzeń troficznych podudzi wolnym przeszczepem pośredniej grubości.
3. Odległy wynik leczenia owrzodzeń troficznych podudzi zależy od uleczalności przewlekłej niewydolności żylnej i współpracy z pacjentem.
Słowa kluczowe: owrzodzenie troficzne, tlenoterapią hiperbaryczna, przeszczep skóry

Bóle kręgosłupa lędźwiowego w grupie zawodowej fizjoterapeutów
PRZEMYSŁAW LISIŃSKI, WŁODZIMIERZ SAMBORSKI


Streszczenie
Przeciążenia układu ruchu wynikające z wykonywanej pracy zawodowej uważane są za jeden z głównych czynników predysponujących do wystąpienia bólu kręgosłupa lędźwiowego. Najczęściej bezpośrednią przyczyną bólu jest dźwignięcie lub skręt tułowia. Znajomość charakteru pracy fizjoterapeutów wskazuje, że ból występuje częściej w tej grupie zawodowej.
Celem pracy było określenie stopnia występowania omawianego zjawiska wśród fizjoterapeutów oraz przeanalizowanie okoliczności mogących mieć wpływ na jego pojawienie się. Badaniami objęto 70 fizjoterapeutów (średnia wieku 37,5 lat). Grupa ta składała się z 38 kobiet i 32 mężczyzn. W pracy posłużono się metodą ankietową zawierającą pytania o charakter bólu (historia rozwoju dolegliwości) oraz okoliczności jego powstania. W badaniu przedmiotowym oceniono zakres ruchu kręgosłupa lędźwiowego w płaszczyźnie strzałkowej i czołowej. Stwierdzono 90% występowanie bólu w badanej grupie, którego główną przyczyną były pozycje i czynności związane z wykonywanym zawodem (najczęściej dźwiganie i skręty tułowia). Uzyskane wyniki wskazują, że opisywany przez osoby badane ból ma etiologię złożoną, a do jego powstania przyczyniło się kilka czynników statyczno-dynamicznych. Reasumując zawód fizjoterapeuty wiąże się z wysokim ryzykiem występowania bólu kręgosłupa. Zjawisko to powinno podlegać stałej ocenie.
Słowa kluczowe: kręgosłup, przeciążenie, praca

Leczenie pokrzywki metodami fizykalnymi

THERAPY OF URTICARIA BY PHYSICAL METHODS
TOMASZ PITSCH, ROMUALDA MUCHA, ALEKSANDER SlEROŃ

Streszczenie
Przewlekła pokrzywka jest uciążliwym schorzeniem, którego istotą jest występowanie swędzących zmian skórnych (ba pokrzywkowych). Objawy choroby mogą niejednokrotnie być bardzo uciążliwe i nie poddawać się konwencjonalnej tera) Metody fizykalne są z powodzeniem stosowane również w leczeniu chorób skóry, dlatego próba podjęcia tego typu tera u pacjentów chorujących na pokrzywkę wydaje się być uzasadniona. U dwóch kobiet z przewlekłą pokrzywką zastosowaliśr dwa dziesięciodniowe cykle terapii metodami fizykalnymi (polem magnetycznym oraz światłem) obserwując korzystny, ch stosunkowo krótkotrwały jej efekt. Wydaje się, że osiągnięte przez nas efekty upoważniają do podejmowania dalszych pr leczenia przewlekłej pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego za pomocą terapii fizykalnej.
Słowa kluczowe: pokrzywka, metody fizykalne, terapia polem magnetycznym, terapia światłem

 

Problemy w postępowaniu fizykalno-usprawniającym w przewlekłym zatruciu benzyną
JÓZEF MRÓZ, WŁODZISŁAW KULIŃSKI, ANNA KOMORNICKA


Streszczenie
Zatrucia przewlekłe związkami zawartymi w benzynie są rzadko spotykane. Działanie toksyczne dotyczy przede wszystkim układu nerwowego i krwiotwórczego, co spowodowane jest działaniem czteroetylku ołowiu i toluenu.
W pracy przedstawiono przypadek przewlekłego zatrucia związkami benzyny u chorego z 20-letnią ekspozycją na opary tego związku - kontrolera jakości na stacji paliw.
Chory l. 50 został przyjęty do Kliniki celem usprawniania z powodu niedowładu dystalnego obu kończyn dolnych. Wcześniej diagnozowany w oddziale neurologii, gdzie wykonano diagnostykę obrazową, i na podstawie badań neurofizjologicznych rozpoznano polineuropatię ruchowo-czuciową typu aksonalnego. W badaniu przedmiotowym przy przyjęciu stwierdzono luki pamięciowe, spowolnienie psychoruchowe, chód z pociąganiem obu stóp, osłabienie odruchów kolanowych i skokowych, zaburzenia czucia powierzchniowego typu skarpetek i rękawiczek. W Klinice wdrożono postępowanie fizykalno-usprawniające:
kąpiele czterokomorowe, elektrostymulację, magnetronic, galwanizację katodową, ćwiczenia czynne: w odciążeniu, z dawkowanym oporem, wzmacniające siłę mięśniową prostowników i zginaczy obu stóp, ćwiczenia dozowane na ergometrze, doskonalenie chodu. W wyniku zastosowanego leczenia uzyskano częściową poprawę w zakresie osłabionych grup mięśniowych. W związku ze stwierdzonym w wywiadzie narażeniem zawodowym chorego skierowano do poradni medycyny pracy. Badania laboratoryjne w poszukiwaniu toksycznego działania związków zawartych w benzynie były w normie, bez biochemicznych cech uszkodzenia narządów miąższowych. Jednakże z uwagi na długoletnie narażenie zawodowe i stwierdzane objawy neurologiczne rozpoznano u chorego polineuropatię toksyczną pochodzenia zawodowego. W dalszej półrocznej obserwacji chorego wystąpiło narastanie deficytów neurologicznych, zarówno ze strony ośrodkowego jak i obwodowego układu nerwowego. W przypadku przewlekłego zatrucia węglowodorami zawartymi w benzynie, polineuropatia toksyczna i encefalopatia ma charakter nieodwracalny, powoduje trwałe uszkodzenie układu nerwowego. Postępowanie fizykalno-usprawniające musi być ukierunkowane indywidualnie.
Słowa kluczowe: zatrucie benzyną, postępowanie usprawniające, fizjoterapia

Niekardiologiczny ból w klatce piersiowej również istotnym problemem lecznictwa sanatoryjnego
TOMASZ WALENTEK, JOANNA GMYREK, ANNA GADOWSKA-CICHA, JUSTYNA MAŁYSZEK, ALEKSANDER SlEROŃ


Streszczenie
Dolegliwości bólowe w obrębie klatki piersiowej stanowią szeroki problem diagnostyczny i praktycznie lekarz każdej specjalności w końcu się z nim zetknie. W trakcie studiów medycznych, ból stenokardialny jest wielokrotnie omawiany, powtarzany i w konsekwencji dobrze znany lekarzom. Mniejszy nacisk kładzie się na pozasercowe dolegliwości bólowe w klatce piersiowej. W szpitalnych oddziałach i izbach przyjęć bóle torakalne są jednymi z wiodących dolegliwości zgłaszanych przez chorych, l nawet jeśli są one nietypowe, to lekarz dysponuje dużym arsenałem badań laboratoryjnych i dodatkowych ułatwiających właściwe rozpoznanie. Sytuacja jest bardziej trudniejsza w ośrodkach sanatoryjnych, gdzie ilość możliwych badań jest znacznie uszczuplona, a badania dodatkowe trudno dostępne. Sanatoria położone są często w pięknych górskich lub nadmorskich okolicach, które odległe są od ośrodków gdzie można wykonać badania specjalistyczne. Toteż bardzo trudne zadanie stoi przed lekarzem pracującym w takich miejscach. Musi on szczególną uwagę zwrócić w badaniu podmiotowym i przedmiotowym chorego. Niniejsze opracowanie stanowi niejako przypomnienie bólów pozasercowych, ich najważniejszych cech, charakteru, badań dodatkowych pomocniczych w ich stratyfikacji, l może skłoni lekarza do pogłębienia swojej wiedzy w konkretnych rodzajach bólów w klatce piersiowej.
Słowa kluczowe: ból w klatce piersiowej, leczenie uzdrowiskowe

Miejscowe i odległe zmiany termiczne jako odpowiedź na zabieg masażu

HANNA ADAMCZYK-BUJNIEWICZ, JANUSZ KUBACKI

 

Streszczenie 
Wprowadzenie: Masaż jest najstarszą i najczęściej wykorzystywaną formą terapii. Jego oddziaływanie ma charakter miejscowy oraz ogólny. Jak wiele innych zabiegów fizykalnych ma również możliwość oddziaływania odruchowego w oparciu o system unerwienia segmentarnego. Celem pracy było określenie reakcji pozabiegowej wyrażonej zmianą temperatury powłok skórnych oraz obserwacja zmian odruchowych zaznaczonych w odpowiednich obszarach unerwienia segmentarnego. Do pomiaru tych zjawisk wykorzystano termowizje podczerwieni. 
Materiał i metody: Badaniem objętych zostało 36 losowo wybranych studentów AWF w Katowicach. Masaż przeprowadzono w okolicy lędźwiowej oraz krzyżowej, a jego czas wynosił 12 minut. Pomiary termowizyjne u wszystkich studentów wykonywane były przed zabiegiem, po zabiegu oraz po 15-minutowym odpoczynku. Odczyt temperatury wykonano na obszarach: kości krzyżowej, części środkowej pośladka, tylnej części uda oraz tylnej części podudzia.
Wyniki: Przed zabiegiem najcieplejszym obszarem był odcinek lędźwiowy (34,34°C), najzimniejszym zaś obszar pośladka (31,99°C). Bezpośrednio po zabiegu nastąpił dość znaczny wzrost ucieplenia (powyżej 0,5°C) ale tylko w obszarze lędźwi i pośladków. Udo zareagowało nieznacznym wzrostem (0,12°C) natomiast na podudziu zaobserwowano spadek temperatury. Po 15-minutowym odpoczynku w stosunku do stanu wyjściowego najcieplejszym miejscem jest teraz pośladek (różnica wynosi 0,72°C), równie mocno zmiany zaznaczają się w miejscu wykonywania masażu (różnica wynosi 0,64°C). Nieznaczna zmiana pojawia się również na udzie.
Wnioski: Zabieg masażu klasycznego wywołuje wzrost temperatury w miejscu jego wykonywania oraz w obszarach odległych, ale w obrębie tego samego unerwienia segmentarnego. W okresie 15 minut po zabiegu następuje ciągły wzrost
reakcji pozabiegowej wyrażonej wzrostem temperatury.

 

Porównanie właściwości mikroklimatu i aerozoli w wyrobiskach kopalnianych i naziemnych grotach solnych

KRYSTYNA CZAJKA, DANUTA SZIWA, MICHAŁ DROBNIK, TERESA LATOUR

Streszczenie
Opracowanie zawiera wyniki dotychczasowych badań składu chemicznego aerozolu wytwarzanego z solanek naturalnych i wody morskiej na otwartej przestrzeni oraz z różnego typu soli w obiektach zamkniętych (tzw. groty solne i wyrobiska kopalniane).
Wykazano różnice pomiędzy właściwościami aerozolu w badanych obiektach i ich uwarunkowania.
Słowa kluczowe: aerozol, mikroklimat, sole, solanki, wyrobiska kopalniane, naziemne groty solne

 

Warunki bioklimatyczne Łeby
MAREK CHABIOR, GOŚCISŁAWA KORPALSKA-CHABIOR

Streszczenie
Ocenę warunków bioklimatycznych Łeby, miejscowości starającej się o status uzdrowiska, przeprowadzono na podstaw codziennych danych meteorologicznych z godz. 12 UTC z okresu 1971-2000. Podstawą oceny warunków biotermicznych Łeby była opracowana przez Błażejczyka i oparta na bilansie cieplnym ciata człowieka temperatura odczuwalna (STI) ore temperatura radiacyjno-efektywna (TRE), dla której Baranowska opracowała skalę odczuwalności cieplnej w warunkach klimatu Polski.
Na podstawie skali Baranowskiej dla TRĘ uzyskano większe niż w przypadku skali dla STI, zróżnicowanie częstości występowania odczuć cieplnych w Łebie. Obydwie skale mogą być jednak wykorzystywane do oceny warunków bioklimatycznych wybrzeża jak i Polski.
Poza okresem letnim, korzystne warunki bioklimatyczne na potrzeby klimatoterapii i turystyki uzdrowiskowej, występuj, w maju i czerwcu oraz w mniejszym stopniu we wrześniu i październiku. Najmniej sprzyjające warunki, szczególnie dl;
klimatoterapii, występują od drugiej dekady listopada do drugiej dekady lutego. Tylko w okresie wiosny zaznaczył się v Łebie istotny statystycznie trend wzrostowy dla temperatury radiacyjno-efektywnej.
Słowa kluczowe: bioklimat, wskaźniki biometeorologiczne, warunki bioklimatyczne

Zdrój w Grabinie (Bad Gruben) - pierwsze uzdrowisko powstałe na Śląsku Opolskim w XIX wieku
MARIUSZ MIGAŁA


Streszczenie
Celem pracy jest przybliżenie dziejów zdrojowiska w Grabinie (Bad Gruben), pierwszego uzdrowiska działającego w XIX wieku na Śląsku Opolskim.
Zdrój w Grabinie położony był w bardzo atrakcyjnej okolicy, w połowie drogi między wsiami Grabin a Krasną Górą, w dolinie, u podnóża Wału Niemodlińskiego.
Baza zdrojowa składała się z kilku domów mieszkalnych (49 pokoi dla kuracjuszy), domu kąpielowego (16 gabinetów wyposażonych w wanny), parku, stawu i sieci strumyków. Istniała także łaźnia dla biednych, jedna łaźnia parowa i jeden zakład do leczenia natryskami.
Wody ze źródeł Grabina zawierały jako składniki lecznicze "żelazo i siarkę", a ze składu wód i wieloletniego doświadczenia wynikały wskazania lecznicze do kuracji pitnych i różnego rodzaju kąpieli. Stosowano kąpiele w wannach, kąpiele parowe, natryski, mineralne kąpiele borowinowe, rosyjską kąpiel parową, wodolecznictwo słodkowodne.
Większość pacjentów korzystających z leczenia w zdroju grabińskim przebywała z powodu bólów dnawych, przykurczy kończyn, niedowładów kończyn, chorób skóry i ogólnego osłabienia. Dużą grupę chorych stanowili też pacjenci z wykwitami liszajowatymi. Uzdrowisko w Grabinie otwarte było dla wszystkich chętnych. Mile widziani byli w nim kuracjusze z Królestwa Polskiego, którzy po upadku powstania listopadowego - poszukiwani przez cara - znajdowali tam azyl i spokój.
Niestety atrakcyjne położenie, spokój i cenione walory lecznicze nie wystarczyły do obrony przed bardzo silną konkurencją ze strony pobliskich zdrojów powstałych na Śląsku Opolskim oraz uzdrowisk Kotliny Kłodzkiej, mimo że w Grabinie leczono skutecznie pacjentów, których nie można było tam wyleczyć. Z roku na rok malało zainteresowanie tym zdrojem wśród kuracjuszy, i od 1865 r. określa się go jako nieczynny.
Słowa kluczowe: zdrojowisko, lecznictwo, rozwój

KONTAKT

Polskie Towarzystwo Balneologii i Medycyny Fizykalnej
Zarząd Główny
ul. Leśna 3
87-720 Ciechocinek

tel/fax: 54 283 39 45 lub tel. 54 283 39 15
NIP 891-14-16-614
Nr konta BZ WBK o/ Ciechocinek 66 1500 1780 1217 8001 4444 0000